top of page

Bauganet

Er ímyndað hnitakerfi sem er lagt er yfir jörðina og er notað til að gefa upp staðsetningu á yfirborðið jarðað (hnattstöðu). Breiddarbaugur sem liggja í austur-vesturátt ákvarða saðsetningu til norðurs eða suðurs en lengdarbauga, einnig kallaðir hádegisbaugar, sem liggja í norðursuðurátt ákvarða staðsetningu til vesturs eða austurs.

Breiddarbaugarnir liggja hringinn í kringum jörðina og eru samsíða. Lengsti breiddarbaugurinn er miðbaugur (0-breiddarbaugur). Hann er um 40.000 km langur og skiptir jörðinni í norður- og suðurhvel. Talað er norðlæga og suðlæga breidd eftir því hvorum megin við miðbaug staðurinn er. breiddarbaugarnir er 90 talsins, talið frá miðbaug til norðurs og suðurs, og eru númeraðir í áttina frá honum. Ummál þeirra minnkar sem nær dregur póluunum. Á norður- og suðurpólnum er breiddarbaugaurinn bara punktur. Norðurpóllinn er á 90° norðlægrar bbreiddar (90° N) og suðurpóllin á 90°suðlægrar breiddar (90° S).

Lengdarbaugarnir sem eru alls 360 liggja á milli pólanna. Þeir eru ekki samsíða heldur fylgja sama mynstri og geirar appelsínu. Árið 1884 var ákveðið að núlllengdarbaugurinn skyldi liggja í gegnum Greenwich-stjörnuhugunarstöðina í austurhluta London. Frá honum eru svo 180 lengdarbaugar í hvora átt, vestur og austur. Vestan við núlllengdarbauginn og vestlæg lengd mætast í 180. Lendarbaug í Kyrrahafi er ímynduð hlykkjótt lína sem kalast daglína. Þegar farið er yfir hana skiptir um dag. Ef það er 1. Janúar vestan megin daglínunnar er 31. Desember austan megin hennar.

bottom of page